Van boerderijnaam naar familienaam

In 1811, toen Nederland een koninkrijk was onder de broer van de machtige keizer Napoleon Bonaparte "Lodewijk Napoleon", werd bij keizerlijk decreet van 18 augustus bepaald dat iedere inwoner van het Rijk verplicht was, wanneer er nog geen achternaam werd gevoerd, er één te kiezen en binnen het jaar te laten registreren in een register van naamsaanneming.

In de noordelijke en oostelijke provincies kende men in die tijd maar weinig achternamen dus velen moesten er zo snel mogelijk één kiezen. Toch waren er velen die het keizerlijk decreet negeerde en geen familienaam aannamen. Ook gebeurde het dat de aangenomen naam naar eigen inzicht werd gewijzigd. Uiteindelijk werd het allemaal erg bont en moest koning Willem I een koninklijk besluit (van 1825) uitvaardigen om aan deze praktijken een einde te maken. Bij wet werd nu bepaald dat alleen de koning bevoegd is om een familienaam (geslachtsnaam) te wijzigen. Voor wijziging kwamen alleen onwelvoeglijke of bespottelijke namen in aanmerking. Ongeveer gelijktijdig werd de burgerlijke stand ingevoerd, waardoor mensen verplicht werden om geboortes, huwelijken en overlijden aan te geven bij de gemeente. Voorheen kon men nog volstaan met een inschrijving in een kerkregister. In de Achterhoek betekende dit dat de mensen die toch al bekend stonden onder hun boerderijnaam deze naam veelal officieel gingen vastleggen. De gewoonte van naamsaanneming op basis van de boerderijnaam is echter nog steeds niet uitgestorven. Dit heeft als gevolg dat mensen in de Achterhoek in de volksmond veelal een andere achternaam hebben dan in praktijk. (Een verschijnsel dat ik van dichtbij meemaak...).

De burgerlijke stand betekende echter nog steeds geen gegarandeerde eenduidigheid. Dit blijkt wel uit het feit dat voorvader Albert (1844 - 1888) in zijn geboorteakte vermeld staat als Klein Kranenbarg, maar als Klein Kranenburg opgegeven staat in zijn overlijdensakte. Dit foutje heeft overigens wel geleid tot mijn huidige achternaam. Lees verder...

vorige pagina | homepage